Sant Santaji Maharaj Jagnade
![]()
वनस्पतिजन्य पदार्थांपासून तेलाची निर्मीती : दाबाच्या योगाने तेलाची निर्मीती : भुईमूग, तीळ, करडई इत्यादींच्या बियांपासून तेल काढण्यासाठी दगडी घाण्याचा उपयोग पूर्वापार तेली समाजा कडुन भारतात चालत आलेला आहे. या तेल घाण्यात एक दगडी उखळी असून तीमध्ये एक वजनदार लाकडी दांडा (लाट) बैलाच्या शक्तीने फिरविला जातो. उखळीत तेलबिया घातल्या म्हणजे लाटेच्या दाबाने त्या चिरडल्या जाऊन त्यामधील तेल बाहेर पडते. नंतर लाट बाहेर काढून उखळीतील तेल, त्यात तेल, त्यात कापड बुडवून व ते बाहेर काढून पिळून मिळवितात.
![]()
सुदुंबरे - श्री. संत संताजी समाधी मंदिरातील दान पेटी चोरट्यांनी पळवुन नेहली आहे. येथे शाळा आहे. संस्थेचे कर्मचारी आहेत. महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदयाचे हे एक अधीष्ठान आहे. कोट्यावधी बांधवांचे श्रद्धास्थान आहे. असे असतानाही येथे चोरी होऊन दहा दिवस उलटले तरी पोलिस यंत्रणा केस नोंदवून घेण्या पलिकडे काहीच करीत नाही. ही बाब येथे समोर येते. संस्थेचे अध्यक्ष बदलून चार महिने झालेत. नविन अध्यक्षांना ही कल्पना दिली गेली नाही.
![]()
यांत्रिक दाबाच्या साहाय्याने तेल निर्मीती ( निष्कर्षण ) : मोठ्या प्रमाणावर व तेलाचा उतारा उच्च पडेल अशा तऱ्हेने निष्कर्षण ( तेल निर्मीती करण्यासाठी ) करण्यासाठी यांत्रिक दाबाचा उपयोग केला जातो. शिवाय त्यापूर्वी तेलबियांवर काही प्राथमिक प्रक्रिया करून घ्याव्या लागतात. या पद्धतीत अनेक टप्पे आहेत. सुरूवातीच्या काही लेखात लिहिल्याप्रमाणे बियांच्या नमुन्यांची तपासणी झाली की, चाळणीवजा यंत्रांच्या योगाने त्यांमधील रेवाळ माती, खडे, काटक्या यांसारखे अनिष्ट पदार्थ दूर करतात. साफ करण्याच्या क्रियेतील हा पहिला टप्पा होय.
![]()
अखंडित निष्कर्षण प्रक्रिया तेल प्रक्रिया : स्क्रू पद्धतीची दाबयंत्रे वापरात येऊ लागल्यापासून खंडित पद्धत मागे पडू लागली आहे. आपल्या रोजच्या व्यवहारात दाण्याचे पीठ करण्याचे स्क्रू पद्धतीचा आडवा दांडा असलेले जे यंत्र आपण वापरतो, त्याच तत्त्वावर या दाबयंत्राची रचना असते. या पद्धतीने निष्कर्षण सतत चालू ठेवता येते. मजुरी कमी पडते व कोणत्याही मेदबियांकरिता यंत्रातील भागात बदल न करता ते वापरता येते.
महाराष्ट्र में बड़ी संख्या में साहू तेली समाज निवास कर रहा है बहुत सारे वर्षों से साहू तेली समाज महाराष्ट्र में अन्य पिछड़ा वर्ग में शामिल करने की मांग कर रहा है । इसी विषय को आगे बढ़ाते हुए मुंबई भांडुप तेली साहू मंच के अध्यक्ष श्री एस पी गुप्ता ने अन्य साहू तेली समाज के प्रतिनिधियों के साथ महाराष्ट्र के ऊर्जा मंत्री श्री चंद्रशेखर बावनकुले को ज्ञापन सौंपा ।